Üroonkolojik Cerrahi

PROSTAT KANSERİ

Prostat kanseri erkeklerde dünya genelinde akciğer kanserinden sonra en çok görülen ikinci kanser türüdür. ABD ve Batı Avrupa’da erkeklerde en sık görülen kanser türü olmakla birlikte Asya toplumlarında az görülmesi dünya ortalamasını düşürmektedir. 2020 yılında tüm Dünya’da 1.4 milyon yeni tanı alan hasta ve 375.000 yaşam kaybı bildirilmiştir.

Prostat Kanseri Oluşumuna Etki Eden Faktörler Nelerdir?

Tarihsel süreçte prostat kanserinin niçin oluştuğu ile ilgili pek çok faktör araştırılmıştır. İyi huylu prostat büyümesinden aşırı seksüalite, pek çok gıda ve vitamin alımının etkisi üzerinde durulmuşsa da bugün için elimizde kalan 2 ana faktör; ileri yaş ve aile öyküsüdür. Burada ileri yaştan kasıt, 50 yaş üzeri grup olmaktadır. Ancak ailesinde birinci derece yakınlarında prostat kanseri hikayesi olanlarda bu sınır 40 yaşa inmektedir.

Son yıllarda onkogenetik araştırmalar prostat kanserinin meme ve yumurtalık kanseri ile benzer kötü gen havuzunu kullandığını göstermiştir. Bunun günlük pratikte anlamı, birinci derece kadın yakınlarında meme ve yumurtalık kanseri olanlarda da artmış prostat kanser riski bulunmaktadır.

Bunun dışında ikinci derece diyebileceğimiz veya tartışmalı risk faktörleri ise şunlardır:

Aşırı yağlı diyet ve obezite: Riski artırmaktadır.
Diyabetes mellitus ve metformin grubu ilaç kullanımı: Metforminin bazı çalışmalarda prostat kanser riskini azalttığı, bazılarında değiştirmediği gösterilmiştir.
Statin içeren kolesterol ilaçları: Metformine benzer şekilde, bazı çalışmalarda prostat kanser riskini azalttığı, bazılarında değiştirmediği gösterilmiştir.
Alkol: Aşırı alkol alımının riski artırdığı ile ilgili çalışmalar vardır.
Kahve: Riski azalttığı yönünde veriler vardır. Çayla ilgili çalışmalarda bir ilişki bulunamamıştır.
Günlük kalsiyum alımı: Beraberinde yüksek protein alındığında riski artırdığına yönelik çalışmalar vardır.
Günlük omega-3 alımı: İlişki gösterilmemiştir.
Domates: Özellikle pişmiş domates içerisinde bulunan likopen /karotenin prostat kanserini önleyebileceği ile ilgili veriler bulunmaktadır. Ancak kontrollü bir çalışmada etkisi gösterilememiştir.
Sebze ve turpgiller ağırlıklı beslenme: Küçük bir yararı gösterilmiştir
Aşırı kırmızı et tüketimi: Kanser oluşumu açısından riskli bulunmuştur. Balık tüketimi ile ilişki saptanmamıştır. Ancak klinik tanı almış hastalarda yüksek balık tüketiminin kanser ilerlemesi ile ilişkisi olduğu bulunmuştur.
Soya ürünleri: Prostat kanser riskini azalttığı gösterilmiştir.
D vitamini: Normalden düşük veya yüksek D vitamini düzeyleri prostat kanseri ile ilişkili bulunmuştur.
Selenyum: Günlük selenyum alımının prostat kanserini artırdığı gösterilmiştir.
Sigara: Eski yayınlarda sigara içenlerde daha az oranda prostat kanseri oluştuğu ile ilgili veriler mevcuttu. Güncel yayınlarda da prostat kanserinin oluşumundan çok tanı almış hastalarda hastalığın kötü gidişatı ile ilişkilendirilmiştir.

Prostat Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

En belirgin şikayet, büyümüş prostat bezinin neden olduğu mesane çıkım engellenmesine bağlı oluşan şikayetlerdir. Bunlar; gece-gündüz sık idrara çıkma, zor idrar yapma, kesik kesik ve çatallı idrar yapma, eskisine kıyasla daha az basınçlı idrar yapma ve buna bağlı idrar yapma süresinde uzama ve idrar tutmada zorluk şeklinde olabilmektedir. Ama bu şikayetlerin tamamı iyi huylu prostat büyümesinde de gözlenebilen semptomlardır. İkisinin temel ayrımı, parmakla rektal muayene ve PSA (Prostat Spesifik Antijen) adı verilen kanda bakılan tümör belirleyicisi ile yapılmaktadır. Bunun dışında hastalığın prostat dışına çıkmaya başlayıp çevre organlara yayılım gösterdiği durumlarda; ani idrar kesilmesi ve sonda gereksinimi, böbrekten gelen idrar kanalında tıkanmaya bağlı böbreklerde genişleme başlaması ve kalın bağırsakların son kısmına basıya bağlı bağırsak alışkanlığında değişme gibi şikayetler oluşabilmektedir.

Prostat kanserinin damar ve lenf aracılığıyla en sık yayılım gösterdiği doku, önce kemikler, sonra akciğer ve karaciğer olmaktadır. Tüm hastaların yaklaşık yüzde 10’u bu evrede karşımıza gelmektedir. Bu evredeki hastalarda ise; kemik ağrısı, sırt ağrısı ve küçük travmaya bağlı oluşan kemik kırıkları gibi durumlar ortaya çıkmaktadır.

Prostat Kanserinde Hasta Yönetimi

Yukarda bahsedilen semptomlarla başvuran hastalarda ayrıntılı bir medikal öykü ve parmakla prostat muayenesi ve PSA düzeylerine bakılır. Gerek muayenede gerekse PSA tahlilinde bir anormallik tespit edilirse prostattan parça (Biyopsi) alınır. Biyopsi sonrası sonuç prostat kanseri ile uyumlu gelirse hastalığın evresini (Komşu organlara veya uzak organlara yayılım durumu) ortaya koymak amaçlı radyolojik ve gerekli olgularda nükleer tıp görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Prostat kanseri karşımıza üç evrede ortaya çıkabilmektedir. İlk evrede hastalık sadece prostata sınırlı olup bu evrede tedavi anlamında en yüz güldürücü sonuçlar elde edilmektedir. Prostatın tamamıyla çıkarıldığı radikal prostatektomi operasyonu bu evrede yapılmaktadır. Yanı sıra radyoterapi veya fokal tedavi (HIFU veya cryoterapi) seçenekleri de mevcuttur.

İkinci evrede ise hastalık prostat dışına çıkıp komşu organlara (Mesane, semen bezleri veya kalın bağırsakların son kısmına) yayılım yapmaktadır. Bu evrede de cerrahi seçeneği bulunmakla birlikte tek başına yeterli olmayabilir ve ameliyattan sonra yine de radyoterapi ve/veya medikal tedavi gereksinimi ortaya çıkabilir.

Üçüncü evredeki hastalarda prostat kanseri kemikler başta olmak üzere uzak organlara yayılım gösterir. Bu evrede hastalar maalesef tamamen hastalıktan kurtarıcı ameliyat şansını yitirmiş olmaktadır. Bu gruba, medikal onkoloji-radyasyon onkolojisi ve nükleer tıp ile birlikte multidisipliner yaklaşımla tedavi seçenekleri sunulmaktadır. Bu evrede son 20 yıl içerisinde pek çok yeni tedavi seçenekleri kullanıma girmiş olup sağkalım sürelerinde belirgin artış sağlanmıştır.

Güncelleme Tarihi:2025-05-20 08:30:51
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.