- GASTROENTEROLOJİ /
Huzursuz Bağırsak Sendromu
En yaygın sindirim sistemi hastalıklarından biri olan Huzursuz Bağırsak Sendromu, karın ağrısı, düzensiz bağırsak hareketleri, belirgin şişkinlik, aşırı gaz, aniden şiddetli dışkılama hissi, ishal, kabızlık atakları vb. belirtileri bir arada gösteren bir sendromdur.
Stresli insanları seviyor
Huzursuz Bağırsak Sendromu ‘Spastik Kolon, Sinirli Kolon ve Hassas Bağırsak Sendromu’ olarak da adlandırılır. Bu hastalık hassas ve stresli insanları seven, bağırsakta işlev bozukluğu ile karakterizedir.
Bu sendromun ilk olarak 1892 yılında William Osler tarafından tanımlanır. Ülkemizde spastik kolon sıklığını yüzde 6 ile yüzde 20 arasında gösteren çalışmalar mevcuttur ve bu sendrom her iki cinste görülmekle birlikte kadınlarda görülme sıklığı 1.5-2 kat daha fazladır.
Karın ağrısı en sık görülen şikâyettir
Huzursuz Bağırsak Sendromu’nda bağırsaklar kolonoskopik olarak normaldir. Sağlam bağırsaklara rağmen hastada bir takım gastrointestinal şikâyetler görülür.
Bu şikâyetler karın ağrısı, karında şişkinlik, aşırı gaz, aniden şiddetli dışkılama hissi, ishal, kabızlık atakları şeklinde sayılabilir. Karın ağrısı spastik kolon hastalarında en sık görülen şikâyettir. Bazı hastalar karın ağrısı değil de karında rahatsızlık hissi şeklinde tanımlar.
Bu hastalardaki ağrının en temel özelliği genellikle yemekten sonra başlaması ve dışkılama ile azalmasıdır. Hastaların bir kısmında karın ağrısı ile birlikte ishal görülürken, bir kısmında ağrı ile birlikte kabızlık görülür. Bir kısmında ise zaman zaman ishal, zaman zaman kabızlık vardır. İshal genellikle az miktardadır ve mukus içerir. Sabahları veya yemekten sonra karın ağrısı ile birlikte görülür. Fazla miktarda, uykudan uyandıran, kan içeren ishalle seyreden Huzursuz Bağırsak Sendromu ileri inceleme gerektirir. Kabızlık günlerce haftalarca devam edebilir. Zaman zaman ishale dönüşebilir. Huzursuz Bağırsak Sendromu hastalarındaki şikâyetler bir hayal ürünü değildir. Hasta ağrım var diyorsa vardır.
Huzursuz Bağırsak Sendromu tanısında manning kriterleri
- Dışkılamayla düzelen karın ağrısı
- Ağrının başlangıcında dışkılama sıklığında artma
- Ağrı başladığında dışkının cıvıklaşması
- Karında görülebilecek şişkinlik
- Dışkı ile mukus çıkarılması
- Bağırsaklarda tam boşalamama hissi
Bu kriterlerden tutanların sayısı arttıkça Huzursuz Bağırsak Sendromu’na yakalanma ihtimali de artar. Fakat alarm semptomları dediğimiz bazı şikâyetler vardır ki bu şikâyetlerin varlığında mutlaka ileri tetkikler yapılmalı ve hasta ayrıntılı bir şekilde araştırılmalıdır.
Organik hastalık düşündüren alarm semptomları
- Semptomların 50 yaşından sonra başlaması
- Uykudan uyandıran gece semptomları (İshal, karın ağrısı)
- Kronik ishal
- Dışkıda kan olması veya anemi
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Kusmanın tekrarlaması
- Kolon kanserinde aile öyküsü
- Ateş
Huzursuz Bağırsak Sendromu’nun oluşması
Huzursuz Bağırsak Sendromu belirtileri, sinir sistemiyle bağırsak kasları ya da beyinle bağırsak arasındaki ileti kusuru neticesinde gelişir, bağırsakların çalışmasını, beyin ve bağırsaklar arasındaki sinyaller kontrol eder.
Bu sinyallerdeki sorunlar Huzursuz Bağırsak Sendromu belirtilerine yol açabilir. İç organlar ile ilgili duyular bazı reseptörler yoluyla algılanmakta ve sinirler yoluyla beyine iletilmektedir. Bu yol üzerinde duyarlılığı arttıran, eşiği düşüren durumlar iç organlarda aşırı duyarlılığa yol açabilmektedir. Bağırsaktaki hızlı hareketlilik ishale, yavaş hareketlilik kabızlığa neden olur. Bağırsak kas spazmı ise karın ağrısı sebebidir.
Kaygı bozukluğu, panik atak, depresyon, postravmatik stres bozukluğu olan kişilerde Huzursuz Bağırsak Sendromu daha sık görülür. Bununla birlikte genetik faktörler, bağırsak enfeksiyonları ve gıda duyarlılığı da bu sendromun belirtilerini tetikleyen faktörlerdendir. Fakat henüz net olarak ortaya konmuş temel bir mekanizma mevcut değildir. Multifaktöriyel nedenler söz konusudur.
Tedavi
Hastalığın tedavisinde temel hedef semptomların giderilmesi, yaşam kalitesinin artırılması ve endişelerin giderilmesidir. Hastaların önemli bir kısmının doktora gelmesinin asıl nedeni ciddi bir hastalık endişesidir.
Tanı koydurucu tetkiklerde aşırıya kaçmak hastaların endişesini daha da artırır. Tedavide iyi bir hasta hekim ilişkisi son derece önemlidir ve yeterli düzeyde tetkikten sonra hastaya bilgilendirici açıklamalar yapılarak endişelerin giderilmesi gerekir.
Cerrahi operasyon gerektirmez
Hastalara, huzursuz bağırsak sendromunun yaşam süresini kısaltmayan ancak, kronik bir rahatsızlık olduğunun anlatılmalıdır. Huzursuz Bağırsak Sendromu kansere dönüşmeyen veya cerrahi operasyon gerektirmeyen bir hastalık olduğu vurgulanmalıdır. Kendi başına ayrı bir hastalık olduğu, semptomların psikolojik olmayıp bağırsaklardan kaynaklandığı ve hayatı tehdit eden bir durumun bulunmadığı bilgisi verilmelidir. Karmaşık mesajlar verilmemeli, gereksiz yere ileri tetkik istenmemeli ve istenmiş tetkikler tekrarlanmamalıdır.
Bu hastalıkta belli bir diyet tedavisi yoktur. Hastanın semptomlarını ortaya çıkaran besinler araştırılmalı ve bu besinlerden olabildiğince uzak durması sağlanmalıdır. Laktoz intoleransının yaygınlığı nedeni ile laktoz kısıtlaması denenmelidir. Hastaların çoğunda gaz yakınması vardır. Bu hastaların diyetlerinden gaz yapıcı etkisi nedeni ile fasulye, kayısı, erik, lahana vb. besinlerin çıkarılması denenebilir.
Hasta hekim ilişkisi başarılı tedavinin anahtarı
Hastalıkta ilaç tedavisi baskın semptoma yönelik olması gerekir, kabızlık ağırlıklı hasta ile diyare ağırlıklı hastanın tedavisi farklı olacaktır.
Temel semptom ağrı olduğu için ağrının giderilmesinde etkili olan antispazmodikler Huzursuz Bağırsak Sendromu tedavisinde en çok kullanılan ilaçlardır. Bu grup ilaçlar bağırsak düz kaslarını gevşeterek karın ağrısı, gaz ve şişkinliğin giderilmesine yardımcı olurlar. Antidepresan grubu ilaçlar, antidepresan etkilerinden bağımsız olarak ağrı kesici etkiye de sahiptirler. Bu özelliği nedeni ile antidepresanların ağrı kontrolünde de etkili olduğu gösterilmiştir. Bağırsak florası değişikliklerini hedef alan Rifaximin de son yıllarda spastik kolon tedavisinde kullanıma girmiş ve semptomları anlamlı düzeyde azalttığı gösterilmiştir.
Semptomların ilaçsız idaresi mümkün olduğunda ilaçlara ara verilmesi ve antidepresan dışındaki diğer ilaçların kesintisiz kullanılmaması gerekir, iyi hasta hekim ilişkisi başarılı tedavinin anahtarıdır.
Doç. Dr. Nimet YILMAZ
GASTROENTEROLOJİSosyal Medya
Güncelleme Tarihi:2022-07-01 14:39:59
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.