• KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM /

İleri yaş ve gebelik

İleri gebelik yaşı, genellikle gebenin beklenen doğum tarihinde 35 yaş ve üstü olması olarak tanımlanır. Bu yaş itibariyle gebelikte komplikasyon görülme oranı artmaktadır. Ancak sayı üzerinde net bir uzlaşı olmayıp, kimi yerlerde 40 yaş üstü ‘ileri yaş gebeliği’ olarak tanımlanır. 

Komplikasyonların bir kısmı tek başına yaşlanma süreci ile ilişkili olsa da birlikte görülen rahatsızlıklar (Hipertansiyon, diyabet ve metabolik bozukluk gibi yaşlanmayla ilintili medikal problemler) genç yaş grubuna göre ileri yaş gebelerde daha sık karşımıza çıkmaktadır.

Çoğu ileri yaş kadın bu süreci iyi tamamlayıp, gebeliğin fiziksel ve duygusal stresi ile başa çıkabilmektedir. Özellikle gelişmiş ülkelerde daha sık olmak üzere, ileri gebelik yaşı oranı artış göstermektedir. Bu konuda birtakım faktörler öne çıkmaktadır.

Bu faktörler:

  • 35-45 yaş aralığındaki kadın sayısında artış.
  • Geç evlenme ya da ikinci evlilik.
  • Güvenilirliği yüksek kontraseptif yöntemlere (Doğum kontrol yöntemlerine) ulaşımın kolay olması.
  • Yardımla üreme tekniklerine kolay ulaşım.
  • Eğitim ve kariyer planlamada daha fazla seçeneğe erişim, finansal ve kişisel hedeflere ulaşma isteği kadınların gebelik planlamayı öteleme olasılığını artırmaktadır.

Obstetrik sonuçlar:

Daha genç kadınlara göre ileri yaş kadınlarda benzer gebelik komplikasyonları görülse de bu komplikasyonların sıklığı ileri yaş grubunda artmaktadır. Hem yaşlanma hem de eşlik eden faktörler (Çoğul gebelik, yüksek parite de denilen gebelik sayısı, diyabet, hipertansiyon, vb. diğer medikal hastalıklar) ile bu artış ilişkilendirilmektedir.

Gebelikte eşlik eden problemler:

İleri gebelik yaşı ile birlikte hipertansiyon, diyabet, kanser, obezite, kardiyovasküler, böbrek ve otoimmün hastalık sıklığı artar. Ortaya çıkabilecek sağlık problemleri:

  • Gebeliği komplike eden en sık iki medikal problem hipertansiyon ve diyabettir. Her ikisi de özellikle vücut kitle endeksi ile birlikte yükselir.
  • Hipertansiyon erken doğum, düşük doğum ağırlıklı bebek, plasentanın erken ayrılması gibi pek çok riskli durumu artırmaktadır.
  • Diyabet de konjenital anomalileri (Doğumsal kusur ya da anormallikler), perinatal dönemdeki (Gebeliğin son dönemi ve doğum zamanı) mortalite ve morbiditeyi artırmaktadır.
  • Erken gebelik kaybı artışında ileri yaşla birlikte azalan oosit (Yumurta) kalitesi, rahim ve hormonsal fonksiyon değişiklikleri etkili olabilir. İleri yaş grubunda kayıplar çoğunlukla 6 ile 14’üncü gebelik haftaları arasında görülmektedir. 
  • Ektopik gebelik için de ileri yaşla birlikte risk artar.
  • Çoğul gebelik.
  • Plasenta yerleşim anomalileri (Plasenta previa).
  • Ciddi maternal morbidite (Anne sağlığı), amnion sıvı embolisi, böbrek yetmezliği, yoğun bakım ihtiyacı, doğum sonu kanama, tromboz, rahim alınması.
  • Maternal ölüm.

Fetal sonuçlar:

  •  Kromozomal anomaliler: Anöploidiler (Trizomi 21, Trizomi 13, Trizomi 18), cinsiyet kromozom anomalileri.
  • Gen anomalileri: Tek gen defektleri, epigenetik bozukluklar.
  • Doğumsal anomaliler. 
  • Düşük doğum ağırlığı ve erken doğum.
  • Fetüs veya yenidoğan ölümü.

İLERİ YAŞ GEBELİKTE YÖNETİM

İleri yaş gebelikler riskli olmakla birlikte sürecin yönetiminde sadece hekim değil, hastanın da farkındalığının bulunması ve sürecin yönetimine katkıda bulunması (Kilo kontrolü, sigara bırakması, vs.) sürecin sağlıkla tamamlanmasında önemlidir.  

  • Rutin gebelik takibi düzenli olarak uygulanmalıdır. Amaç maternal riskleri minimalize etmek ve maternal - fetal komplikasyonları tanımak ve tedavi etmektir.
  • İlk trimester ultrason değerlendirmesiyle gebelik haftasının belirlenmesi, çoğul gebelik varlığı ve/veya konjenital anomali varlığı belirlenmeye çalışılır.
  • Fetal anomali testleri: Anöploidi tarama testleri olarak anne kanında fetal DNA (NIPT- Noninvasive prenatal screening to measure cell-free DNA) testi, ikili tarama testi ve ultrason taramasına göre daha yüksek hassasiyete sahip olduğu için ileri yaş gebeliklerde özellikle tercih edilir.
  • İkinci trimesterde 2’nci düzey detaylı ultrason değerlendirmesinin yapılması.
  • Erken diyabet taramasının yapılması, belirlenmiş risk faktörü olan hastalarda önerilir.
  • Preeklampsi (Gebelik zehirlenmesi) ve hipertansiyon riskinin değerlendirilmesi
  • Düzenli antenatal (Doğum öncesi) takip.
  • Doğumun planlanması.

Kaynaklar

(1) Contemporary risks of maternal morbidity and adverse outcomes with increasing maternal age and plurality. Luke B, Brown MB Fertil Steril. 2007;88(2):283.  Epub 2007 Jan 25.

(2) Pregnancy at Age 35 Years or Older. Obstetric Care Consensus No. 11. American College of Obstetricians and Gynecologists. Obstet Gynecol 2022;140:348–66.

Sosyal Medya

Güncelleme Tarihi:2025-04-14 15:20:15
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.