- ORTOPEDİ /
Ortopedide Yapay Zekâ Nedir? Geleceğin Cerrahisi Bugün Başlıyor
Tıp dünyası, teknolojik yeniliklerin baş döndürücü hızıyla sürekli olarak kendini yenilemektedir. Bu yeniliklerin en heyecan verici olanlarından biri de şüphesiz yapay zekadır. Yapılan bilimsel çalışmalar, yapay zekanın ortopedi ve travmatoloji alanındaki çeşitli uygulamalarını ve başarı oranlarını net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Ortopedide yapay zekaya dair uygulamalar geleceğe dair umut veriyor. Bir zamanlar sadece bilim kurgu filmlerinde gördüğümüz, insan gibi düşünebilen ve öğrenebilen makineler, bugün sağlık hizmetlerinde kaliteyi artırmak ve tıbbi hataları en aza indirmek için doktorların en büyük yardımcılarından biri olma yolunda ilerliyor (3). Ortopedi ve travmatoloji, iskelet ve kas sistemimizle ilgilenen ve büyük ölçüde röntgen, manyetik rezonans (MR) gibi görüntüleme teknolojilerine dayanan bir branş olması nedeniyle, yapay zekanın sunduğu potansiyelden en fazla yararlanan alanların başında gelmektedir (1).”
Yapay zeka nedir ve ortopedide nasıl çalışır?
En basit tanımıyla yapay zeka, bilgisayar sistemlerinin insan zekasını taklit ederek veri içerisindeki kalıpları tanıması, öğrenmesi ve bu öğrendiklerini kullanarak karar vermesi veya tahminlerde bulunmasıdır.
Ortopedide bu süreç, genellikle binlerce hastaya ait röntgen, MR veya bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüsünün bir yapay zeka modeline ‘öğretilmesiyle’ başlar. Bu modellere, örneğin hangi görüntünün kırık, hangisinin sağlıklı olduğunu defalarca gösterirsiniz. Bir süre sonra, ‘derin öğrenme’ adı verilen gelişmiş bir teknik sayesinde yapay zeka, daha önce hiç görmediği bir röntgen filmine bakarak bir kırığı, hatta insan gözünün ilk bakışta kaçırabileceği çok küçük bir çatlağı bile inanılmaz bir doğrulukla tespit edebilir hale gelir (4).
Bu teknolojinin gücü, sadece kırık tespitinde değil, birçok farklı alanda kendini göstermektedir. Yapılan bilimsel çalışmalar, yapay zekanın ortopedi ve travmatoloji alanındaki çeşitli uygulamalarını ve başarı oranlarını net bir şekilde ortaya koymaktadır.
|
Uygulama Alanı |
Yapay Zekanın Rolü |
Bilimsel Dayanak ve Başarı Oranı |
|
Tanı ve |
Röntgen ve MR görüntülerinden kırık, tümör, kireçlenme (Osteoartrit) ve yumuşak doku yaralanmalarını (Menisküs, bağ yırtıkları vb.) otomatik olarak tespit etme. |
Yapılan çalışmalarda, kırık tespitinde yapay zekanın yüksek oranlara ulaştığı, yani hem mevcut kırıkları bulmada hem de sağlam kemiği doğru ayırt etmede çok başarılı olduğu gösterilmiştir (4). |
|
Cerrahi Planlama |
Ameliyat öncesinde hastanın anatomisine en uygun protez boyutunu ve tipini belirleme, ameliyatın en hassas şekilde nasıl yapılacağını planlama. |
Yapay zeka destekli planlama, cerrahi hassasiyeti artırarak ameliyat sonrası iyileşme sürecini kısaltmakta ve komplikasyon riskini azaltmaktadır (3). |
|
Tedavi Sonuçlarını Tahmin Etme |
Hastanın yaşı, genel sağlık durumu, yaralanmanın tipi gibi verileri analiz ederek bir ameliyatın veya tedavinin başarı olasılığını, iyileşme süresini tahmin etme. |
Makine öğrenmesi modelleri, bir hastanın ameliyat sonrası belirli bir sonuca ulaşma ihtimalini öngörerek doktorların ve hastaların daha bilinçli kararlar almasına yardımcı olur (1). |
|
Rehabilitasyon ve Takip |
Hastaların ameliyat sonrası iyileşme süreçlerini kişiselleştirilmiş programlarla destekleme ve ilerlemeyi takip etme. |
Yapay zeka, hastanın ilerlemesine göre rehabilitasyon egzersizlerini dinamik olarak ayarlayarak daha verimli bir iyileşme süreci sunar (2). |
Gelecek bize neler getirecek?
Ortopedide yapay zeka uygulamaları henüz yolun başında olmasına rağmen, şimdiden elde edilen sonuçlar geleceğe dair büyük umutlar vaat etmektedir. Geleneksel tanı ve tedavi yöntemleri bazen uzun zaman alabilmekte ve ne yazık ki hata payı içerebilmektedir. Örneğin, sadece ABD'de önlenebilir tıbbi hataların her yıl binlerce yaşam kaybına neden olduğu rapor edilmiştir (3). Yapay zeka, bu hataları en aza indirerek ve teşhis süreçlerini saniyelere indirgeyerek sağlık hizmetlerinde yeni bir çağ açma potansiyeline sahiptir.
Bu teknolojinin bir cerrahın yerini alması değil, aksine cerrahın yeteneklerini artıran, ona ikinci bir uzman görüşü sunan ve karar verme süreçlerini verilerle destekleyen bir ‘yardımcı pilot’ olması hedeflenmektedir. Bu sayede doktorlar daha karmaşık vakalara odaklanabilir ve hastalarını değerlendirmek için zamanlarını daha verimli kullanabilir. Bu konunun ciddi bir araştırmacısı olarak, yapay zekanın önümüzdeki on yıl içinde ortopedi ve travmatoloji pratiğini kökten değiştireceğine ve onu bugünkünden çok daha hassas, verimli ve hasta odaklı bir hale getireceğine yürekten inanıyorum. Yapay zeka, ortopedi ve travmatoloji alanında çığır açacak, tanı ve tedavinin sınırlarını yeniden çizecek bir antite olarak şimdiden yerini almıştır.
Kaynakça
[1] Farhadi, F., Barnes, M. R., Sugito, H. R., Sin, J. M., Henderson, E. R., & Levy, J. J. (2022). Applications of artificial intelligence in orthopaedic surgery. Frontiers in Medical Technology, 4, 995526. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9797865/
[2] Pazarcı, Ö., & Akkoyun, S. (2023). Ortopedi ve travmatoloji pratiğinde yapay zekâ uygulamaları. TOTBİD Dergisi, 23, 33-37. https://totbidderlemedergisi.org/pdf.php?id=1337
[3] Song, J., Wang, G. C., Wang, S. C., He, C. R., Zhang, Y. Z., Chen, X., & Su, J. C. (2025). Artificial intelligence in orthopedics: fundamentals, current applications, and future perspectives. Military Medical Research, 12(1), 42. https://mmrjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40779-025-00633-z
[4] Kalmet, P. H. S., Sanduleanu, S., Primakov, S., Wu, G., Jochems, A., Refaee, T., ... & Poeze, M. (2020). Deep learning in fracture detection: a narrative review. Acta Orthopaedica, 91(2), 215-220. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7144272/
Dr. Öğr. Üyesi Toktamış SAVAŞ
ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİSosyal Medya
Güncelleme Tarihi:2026-01-16 14:18:17
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.